29.05.2025, 15:02 | czytano: 4717

Pamięć, która trwa. Symboliczny nagrobek orawskich Żydów odsłonięty w Podwilku (zdjęcia)

Zdj. Jakub Wojtyczek
Wzruszająca uroczystość przypomniała o tragicznych losach 154 mieszkańców Górnej Orawy żydowskiego pochodzenia.
W Podwilku odbyła się wyjątkowa uroczystość, która na trwałe zapisze się w historii Orawy. Z udziałem mieszkańców regionu, zaproszonych gości oraz młodzieży szkolnej odsłonięto pomnik upamiętniający 154 Żydów zamordowanych w czasie II wojny światowej. Pochodzili oni z ośmiu wsi Górnej Orawy.
Pomnik, będący symbolicznym nagrobkiem, stanął na odnowionym cmentarzu żydowskim. Podczas uroczystości wspólnie odczytano imiona i nazwiska ofiar. Młodzież złożyła przed pomnikiem kamyki, na których widniały imiona zamordowanych - zgodnie z żydowską tradycją upamiętnienia zmarłych. Modlitwy za dusze ofiar odmówili rabin oraz duchowni chrześcijańscy.

Renowacja cmentarza była prowadzona od 2024 roku w ramach szóstej edycji projektu "Ludzie, nie liczby - People Not Numbers", realizowanego przez Fundację Centrum Rodziny Popielów, przy wsparciu Fundacji Ledor Wador. Zakres prac objął m.in. odnowienie ogrodzenia, konserwację ośmiu fragmentów macew, wzniesienie pomnika oraz pielęgnację zieleni.

Materiały prasowe, r/
Może Cię zainteresować
komentarze
Szkot30.05.2025, 12:07
Ksiądz noszący jarmułkę (kipa) w znaczeniu religijnym, reprezentuje pewien aspekt judaizmu, ale nie jest to typowe dla katolickich księży. Jarmułka jest nakryciem głowy noszonym przez żydowskich mężczyzn i chłopców.
Ziutek30.05.2025, 11:14
Martwię się o was ludzie, o swoją córkę i żonę jednak bardziej. Nienawiść to straszna rzecz. Ja żydem nie jestem, nie mam ani jednego przodka żyda, ale moja żona ma. Pamięta opowieści babci o nienawiści nie tylko niemców ale też Polaków. Nie powtarzajcie tego co już było. Czyżby w kościele znów mówiono o porywaniach dzieci na macę? Trudno się w sumie dziwić temu antysemityzmowi w komentarzach skoro duża część orawy głosowała na Mentzena czy konfederację wcześniej. Przeciez pan Mentzen w swojej piatce, czy tam w piatce konfederancji mowil wyraznie ze nie chce żydów. Strach myśleć co będzie dalej.
mm30.05.2025, 10:27
Lucyna wstyd prosze nazwac sprawy po imieniu kto zamordowal i rowniez nalezy sie pamiec polskim ofiarom
xxxxxxxxx30.05.2025, 10:07
dziwi mnie pełne pogardy komentarze do tej nacji tak to wygląda że to katolicy piszą te komentarze pełne miłosci do blizniego a przecież modlą się do żyda bo chrystus to przecież żyd jak pogodzić modlitwę do chrystusa z nienawiscią
janioł30.05.2025, 09:04
Czy polscy katolicy podzielają poglądy Jana Pawła II?
(ale nie te o kremówce)
prawda30.05.2025, 07:51
Żydzi do dziś są edukowani że to Polacy ich mordowali, a jaka jest prawda każdy wie.
ciekawy30.05.2025, 07:48
Zastanawia mnie jedno
Po co proboszcz z Podwilka ma na głowie jarmułke, mycke?
Czyżby on też był żydem?
Szema29.05.2025, 22:26
Tak. Bardzo proszę o zaznaczenie roli Państwa Słowackiego w tej zbrodni. Czy znów będą jej winni mieszkańcy Orawy. Czy znów będą winni jej Polacy! Boję się, że tak będzie!
sawuarek i wiwarek29.05.2025, 22:08
Jako mieszkaniec Podhala czytam, oglądam zdjęcia i po prostu się wstydzę. Tekst nie wymienia z imienia i nazwiska ani jednego lokalnego polityka, a są to osoby publiczne - czyżby się wstydzili, bali utraty poparcia u tak a nie inaczej zapatrujących się wciąż na te kwestie mieszkańcach? Zdjęcia pokazują bardzo małą liczbę osób, zwłaszcza brakuje na nich setek uczniów. Wszystkie szkoły na Orawie powinny w tym dniu wysłać w to miejsce wszystkich swoich uczniów i nauczyciele powinni byli sprawdzać tam obecność, obniżać ocenę z zachowania za nieobecność. Dopiero wtedy uroczystość można by nazwać wyjątkową, bo dopiero wtedy można byłoby domniemywać że nastawienie nas górali do innych wyznań i kultur uległo naprawdę zmianie. A tak całe wydarzenie wpisuje się jedynie w to co autor "Sąsiadów" mówił swego czasu o okolicznościach ujawniania się po wojnie Żydów, bohatersko skądinąd całą wojnę ukrywanych przez Polaków: możecie wyjść z ukrycia i ujawnić się, ale macie to zrobić w nocy, po cichu, żeby się sąsiedzi o tym nie dowiedzieli, bo jak się dowiedzą to nas będą szykanować za to żeśmy was ukrywali. Nic się nie zmieniło przez te 80 lat od wojny - taka prawda. Przykre to jest dla tolerancyjnego górala za jakiego się uważam.
rab29.05.2025, 21:31
Ale jesteście wredni!Ci co tam leżą nie są winni,że zgineli,osądzajcie morderców a nie ofiary.
Rolnik29.05.2025, 21:14
Lepiej zajmijcie się religią w szkole a nie Żydami
Wnuk partyzanta zamordowanego w Palace.29.05.2025, 19:49
Tyle wpisów antysemickich że szok. Nie dziwię się że tu na tej ziemi przyjęło Goralenvolken.
WielkiFanPaniGMikolajskiej29.05.2025, 19:44
Gdzie WP Grażyna Mikołajska i WP Bogusław Pachniowski, obecność ww. zdaje się być obowiązkowa tymczasem mam wrażenie zignorowali to pospolite ruszenie układania kamyków.
Wojciech29.05.2025, 19:25
Słowacy niestety nie mają się w tym temacie czym pochwalić. Zadanie usunięcia żydów że swoich terenów zlecili Niemcom i im za to zapłacili...
Swoj29.05.2025, 18:49
To nam jest potrzebne, żydzi.
SS29.05.2025, 18:22
Trzeba na Orawę zaprosić Pana Grzegorza Brauna z gasicą.
pytam29.05.2025, 17:43
dlaczego w tym materiale prasowym pominięto bardzo ważną informację,nie wiem czy celowo,kto był sprawcą tych zbrodni, powinno to być jednoznacznie powiedziane kto to był,czy to były ufoludki,jacyś naziści a czy Niemcy!w wypowiedzi ministry tego rządu koalicji 13 grudnia nie tak dawno temu użyte zostały słowa cyt."na terenie okupowanym przez Niemcy polscy naziści zbudowali obozy",to są haniebne słowa,mam wielkie obawy czy jutro, pojutrze a czy może za może rok nie zostaną wypowiedziane słowa o podobnej treści które będą sugerowały,że tej haniebnej zbrodni nie dokonali ci co rozpętali II wojnę światową lecz sprawcami był kto inny?
Józef Szperlak29.05.2025, 17:36
W roku bodaj 1995 P. Antoni Krzewniak z Gliwic - zagorzały miłośnik Orawy inicjował sprawę ochrony terenu Cmentarza Żydowskiego w Podwilku. Poprzez Wójta juliana Stopkę skontaktował się ze mną jako Dyraktorem
Gminnego Ośrodka Kultury w Jabłonce i ja przyjąłem zadanie uporządkowania terenu cmentarza oraz wykonania ogrodzenia całej działki cmentarnej. Częściowo społecznie rozpoczęliśmy zadanie. Z terenu Babiej Góry przywieżliśmy żerdzie,z których zostały wykonane paliki ogrodzeniowe, . wykopaliśmy dziury na słupki ogrodzeniowe. Z żerdzi wykonaliśmy drewwniane ogrodzenie, zaznaczyliśmy wyrażnie bramę cmentarną. Jednym zdaniem powstał płot, którego dalszy los obserwowałem już od roku 1997 jako prezes Banku w Jabłonce. Sąsiedzi mieszkający blisko tego Cmentarze wiele nam pomogli. Niestety dalszy los drwewnianego i nietrwałego ogrodzenia uległ po latach naturalnej dewastacji.
Trzeba było i należało ten Cmentarz fachowo uporządkować.
Miałem zaproszenie na tę uroczystość ale zawodowo wyjechałem w tym dniu do Szczawnicy.
Składam głębokie wyrazy uznania i gratulacje tym wszystkim, którzy teraz przyczynili się do należnego pokazania wszystkich ofiar niemieckiego faszyzmu, którym zgotowano tak okrutny los. Byli to przecież nasi starsi bracia w wierze w tego samego i jedynego Boga.

PS Na zdjęciach niestety nie zobaczyłem kol. Antoniego Krzwniaka, albo rzeczywiści tam go nie było - a szkoda?
Taki sobie29.05.2025, 16:47
Mdli mnie jak czytam o uroczystościach poświęconych tej nacji
Dość żydowskiej hagady29.05.2025, 16:31
Ta młodzież w roli statystów, to przybyła z Izraela, czy też to są młode Polki i Polacy? Jeżeli to młodzież polska, to kto nią manipuluje, w ramach jakich zajęć ona tam jest? Czy rodzice tych uczniów wyrazili zgodę na ich udział w tych żydowskich upamiętnieniach?

"Nie będą Żydzi ani Niemcy pisać nam historii"
dnekeew29.05.2025, 15:28
Czekam na komentarze "braunowców" i konfederatów......
Anka29.05.2025, 15:20
Ciekawe, czy żydzi dołożyli do tego choć złotówkę, czy zaś poszło z kieszeni Polaków.
Może Cię zainteresować
Zobacz pełną wersję podhale24.pl