30.05.2025, 14:21 | czytano: 2684

Wspomnienie Adama Stabrawy Borowego

por. Adam Stabrawa w WP w okresie II RP
Ppłk Adam Stabrawa "Borowy"- oficer artylerii w WP Komendant Obwodu AK Nowy Targ, potem inspektor Inspektoratu Nowy Sącz " Niwa" i jednocześnie dowódca 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej. Awans do stopnia podpułkownika otrzymał w II Korpusie gen. Andersa gdzie dotarł po ucieczce z kraju.
W maju 2025 r. mija 80 lat od podjęcia pracy odtworzenia przez mjr Adama Stabrawę ps. "Borowy" Inspektoratu Nowy Sącz "Niwa" i przygotowania go do tzw. "drugiej konspiracji".
W czasie II wojny światowej, po zajęciu obszaru Polski przez wojska niemieckie, komendant główny Służby Zwycięstwu Polski - gen. bryg. Michał Tokarzewski-Karaszewicz utworzył dwa Inspektoraty na naszym obszarze:
- Inspektorat Nowy Sącz: "Strumień", "Niwa", "VII", "Lipiec", "Sosna", "D", "O/10", "9", "18", którego Inspektorem został mjr Franciszek Żak "Doktor", "Franek", "Ignacy",
- Inspektorat ZWZ-AK Podhale - Nowy Targ: "Tort", którego Inspektorem został mjr Franciszek Galica "Ryś", Adiutant Inspektora: - ppor. Czesław Wojciechowski "Ryś",
II Adiutant" ppor. Wilhelm Wieruszewski "Stok",
Oficer d/s ochrony: por. Alfons Wiśniewski,
Oficer d/s minerskich: Mieczysłąw Galica "Ogrodnik",
Oficer d/s wywiadu: por. rez. inż. Ludwik Mayer "Falkowski",
Lekarz Inspektoratu: kpt. rez. dr Stanisław Czelny "Lech"
Łączniczki: Wanda Błachowska-Tarasiewicz, Zofia Augustyn-Pajerska "Barbara", Karolina Bełtowska "Lola", Maria Wojciechowska "Renia", Maria Pyjak "Marysia"
Służba kurierska: Zofia Augustyn-Pajerska "Barbara", Zofia Suska, Maria Czerwińska, Bożena Barda "Basia", Roma Dobrowolska.
Kapelan Inspektoriatu: ks. Stanisław Kędziołka.

Inspektorat ZWZ-AK Podhale - Nowy Targ "Tort" składał się z trzech Obwodów:
Obwód Nowy Targ:
Komendanci:
- por. N.N. "Czaja"
- ppor. Mieczysław Bełtowski "Antoni Wilga",
- por Krystyn Więckowski "Zawisza"

Obwód Zakopane:
Komendanci: por. rez. inż. Marian Moniczewski "Marian"
Obwód Rabka: komendanci - kpt. Roman Zwoniczek-Piotrowski "Ryba" i por. Michał Brzoza "Tulipan"

Inspektorat ZWZ-AK Podhale - Nowy Targ "Tort" istniał do maja 1942 r., wówczas to został połączony z Inspektoratem Nowy Sącz. Po likwidacji Inspektoratu Nowy Targ i włączeniu jego terenów do Inspektoratu Nowy Sącz, obwody: Nowy Targ, Zakopane, Rabka połączono w jeden obwód AK Nowy Targ, którego dowódcą został mjr Adam Stabrawa "Borowy". Jego głównym zadaniem było tworzenie silnych oddziałów partyzanckich, ich szkolenie i zaopatrzenie. Część uzbrojenia zdobyto dzięki akcjom na posterunki słowackiej straży granicznej. Po aresztowaniu przez Niemców 27 sierpnia 1944 roku dowódcy Inspektoriatu Nowy Sącz podpułkownika Stanisława Mireckiego "Pocieja". Adam Stabrawa "Borowy" przejął dowództwo Inspektoriatu, zaś 22 września 1944 r. objął dowodzenie zorganizowanym w ramach akcji "Burza" na jego terenie 1 Pułkiem Strzelców Podhalańskich AK.

Mjr Adam Stabrawa " Borowy" (trzeci z lewej) podczas odprawy z oficerami 2 Batalionu 1 PSP AK

Mjr Adam Stabrawa "Borowy" starał się utrzymywać poprawne stosunki z innymi grupami partyzanckimi, działającymi na tym samym terenie, w tym Batalionami Chłopskimi, Armią Ludową oraz sowieckimi partyzantami Iwana Zołotara.

Na skutek trudnej sytuacji strategicznej - 1 Pułk Strzelców Podhalańskich znalazł się pomiędzy oddziałami sowieckimi od wschodu i niemieckimi od zachodu - pod koniec stycznia 1945 roku mjr Stabrawa "Borowy" wydał rozkaz demobilizacji podległych sobie żołnierzy, polecił odesłać swych partyzantów do macierzystych placówek terenowych, nie zwalniając ich z przysięgi. Broń polecił ukryć.

Jak wynika z odnalezionej parę lat temu dokumentacji Inspektoratu Nowy Sącz "Niwa" Armii Krajowej, to mniej więcej w okresie - maj 1945 r. ostatni Inspektor tego Inspektoratu mjr Adam Stabrawa "Borowy" podjął pracę zmierzającą do odtworzenia pracy Inspektoratu, jak wynika z dokumentów jego współpracownikiem był były dowódca IV Batalionu 1 PSP AK - kap. Julian Zapała "Lampart".

Z meldunków przesyłanych przez kpt. Juliana Zapałę "Lamparta" wynikało, że Inspektorat dysponował wówczas dwoma oddziałami bojowymi:
- dawny Oddział Partyzancki AK "Wilk" dowodzony przez ppor. Feliksa Perekładowskiego "Przyjaciel",
- Oddział Partyzancki AKdowodzony oprzez Jana Wąchałę "Łazika".
Kapitan Julian Zapała "Lampart" meldował mjr Adamowi Stabrawie "Borowy" o okolicznościach aresztowania por. Jana Stachury "Adama" w Kasince Małej, raportował też o szkodliwej działalności swego byłego podkomendnego, a obecnie starostę nowotarskiego.

Z uwagi na zmasowane działania w ramach akcji rozpoznawczo-operacyjnej "Halniak", Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Kraków, Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Nowy Sącz, Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Nowy Targ, mjr Adam Stabrawa "Borowy" w lipcu 1945 r. ostatecznie zlikwidował Inspektorat Nowy Sącz "Niwa". Niestety "bezpieka" miała w swym gronie dwóch informatorów z dawnego otoczenia mjr Stabrawy "Borowego".

Dokument nadania Krzyża Zasługi z Mieczami (wersja wojskowa) st. strzelcowi Janowi Blecharczykowi "Zemście" wystawiony przez "Borowego"

30 sierpnia 1945 r. wraz z grupą oficerów mjr Adam Stabrawa "Borowy" przeszedł nielegalnie granicę i wkrótce przedostał się do Włoch. Wstąpił do 2 Korpusu, służąc w randze majora (nie uzyskał potwierdzenia ostatniego awansu) w 7 pułku artylerii konnej.

Zdemobilizowany 31 stycznia 1949 r., wyjechał do Wielkiej Brytanii, a następnie na zaproszenie Huberta Brooksa, swego podwładnego w AK, do Kanady, gdzie założył przedsiębiorstwo.

Zmarł 22 kwietnia 1991 r., został pochowany na cmentarzu w Myślenicach.

Artur Kołodziej
Może Cię zainteresować
zobacz także
komentarze
Lotny13.11.2025, 13:35
Bzdury bo : Komenda Główna nadzorowała 14 Okręgów. Okręg - Inspektorat Nowy Sącz "Niwa". Okręgi dzieliły się na Inspektoraty Rejonowe: nowosądecki, limanowski, gorlicki i nowotarski.
Jadwiga Nieckarz02.06.2025, 13:08
Brawo Artur, wiedza historyczna to ważna rzecz, a prawda zwłaszcza historyczna jest jeszcze ważniejsza!
Artur Kołodziej31.05.2025, 21:34
Drogi Panie Tadeuszu
Problem w tym iż pan Dawid Golik korzystał z pańskiej dokumentacji i opisów. Chyba nie zapomniał pan iż nazwał go pan mitomanem. Poza tym pan Golik zaczął zbierać materiały do swej pracy doktorskiej właśnie od pana. Jak więc to jest ? Najpierw nazywa go pan mitomanem a potem opiera się pan na jego żródle ?
Tadeusz Morawa, syn żołnierza AK-WiN31.05.2025, 19:11
do Pana Artura Kołodzieja
Szanowny Panie proszę zapytać znawcę tematu pana dr Golika, a nie wprowadzać w błąd. Z Borowym ja mam największy zbiór zdjęć ,które udostępniłem w albumie AK na Podhalu oraz muzeum Fieldorfa.
Artur Kołodziej31.05.2025, 13:01
Szanowny Panie Tadeuszu
Nie może pan być mądrzejszy od sześciu innych świadków którzy rozpoznali tę fotografię. W tym obecny na tej fotografii ( pierwszy z lewej por. Roman Medwicz " Morski"). Ten ostatni którego pan nie rozpoznał to kpr.Jan Wąchała " Łazik" wtedy w służbie aprowizacyjnej 2 Batalionu 1 PSP AK.
Tadeusz Morawa, syn żołnierza AK-WiN31.05.2025, 11:26
Ma być zdjęcie od lewej, a nie prawej w moim wpisie
Tadeusz Morawa, syn żołnierza AK-WiN31.05.2025, 11:18
Do Artur Kołodziej
Zdjęcie opis;1.od Prawej: Roman Andrzej Józef Medwicz ps ,,Morski", 2. Jan Stachura ,,Adam, 3. Wiktor Lach,, ,Wilk" ,a nie Borowy, Hubert Broks ,,Jubelt" i 5.NN
Artur Kołodziej31.05.2025, 09:55
A jednak
Tadeusz Morawa, syn żołnierza AK-WiN31.05.2025, 07:15
Na zdjęciu powyżej nie ma mjr Adama Stabrawy ,,Borowego"
Stefan30.05.2025, 23:14
cześć Jego pamięci !
Może Cię zainteresować
Zobacz pełną wersję podhale24.pl