W przedświątecznej krzątaninie warto zatrzymać się przy tradycji. Z taką myślą Muzeum Orkana w Rabce-Zdroju otworzyło wystawę o dawnych obrzędach wigilijnych. Ekspozycja pokazuje, jak świętowano w Gorcach, dlaczego symbole miały znaczenie i co łączyło rodziny przy wigilijnym stole.
W Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju można oglądać wystawę czasową poświęconą przygotowaniom do Wigilii oraz bożonarodzeniowym zwyczajom regionu gorczańskiego. Ekspozycja przenosi zwiedzających do górskich wsi, gdzie święta miały głęboki wymiar symboliczny i wspólnotowy.
Ważnym detalem są podłaźniczki, czyli dekoracje z jodłowych i świerkowych gałązek, zdobione bibułą i papierowymi ozdobami. Wieszano je nad stołem lub w izbie. Miały przynosić szczęście i chronić dom przed złymi mocami.
Jednym z najbardziej intrygujących elementów wystawy jest symboliczny łańcuch oplatający stół lub umieszczony pod nim. Zwyczaj znany w polskich górach, także w Gorce, oznaczał jedność rodziny i trwałość domowych więzi. Wierzono, że chroni domowników przed rozstaniem i niepowodzeniami w nadchodzącym roku.
Pod stołem znalazła się również siekiera. Żelazo miało odstraszać złe moce i zapewniać zdrowie. Siekiera symbolizowała siłę, spokój w rodzinie i odporność na trudności. Podczas wieczerzy domownicy opierali o nią stopy, by w nowym roku być silnymi jak żelazo.
W kulturze ludowej Wigilia nie była tylko kolacją. To czas dzielenia się opłatkiem, pamięci o zmarłych i wspólnego oczekiwania. Przy stole zostawiano puste miejsce dla niespodziewanego gościa lub dusz przodków, podkreślając znaczenie gościnności i więzi międzypokoleniowych.
Wystawę można oglądać do końca stycznia w godzinach pracy muzeum w Rabka-Zdrój. To okazja, by poznać bogactwo gorczańskich tradycji i zrozumieć sens zwyczajów, które przez wieki budowały lokalną tożsamość.
opr. fi/
