Razem przeciw skutkom zmian klimatu w rejonie Tatr (galeria zdjęć)

Projekt realizowano dzięki środkom z Program Interreg Polska - Słowacja 2021-2027. Współpracowało pięć polskich samorządów, Miasta i Gminy Rabka-Zdrój, Gminy i Miasta Dobczyce, Gminy Nowy Targ, Gminy Lipnica Wielka, Gminy Łapsze Niżne z trzema słowackimi samorządami: Obec Štrba, Mesto Spišska Stará Ves oraz Mesto Trstená, którą koordynował Związek Euroregion "Tatry".

Nowy sprzęt dla strażaków ochotników

W ramach projektu doposażono 47 jednostek OSP i DHZ z obu krajów. Strażacy otrzymali m.inquada UTV, łódź ratowniczą, sanie lodowe, wózek kynologiczny do przewożenia psów ratowniczych, drony, kamery termowizyjne, namioty pneumatyczne, zestaw do uzupełniania butli powietrzem.

Samorządy zorganizowały specjalistyczne szkolenia dla druhów. 17 czerwca 2025 roku w Nowym Targu odbyły się warsztaty o współpracy podczas klęsk żywiołowych w górach. Kolejne wspólne ćwiczenia przeprowadzono we wrześniu w Niedzicy oraz w październiku w Trstenie i Štrbie. Strażacy testowali wspólne plany działań z udziałem służb ratowniczych i policji.

Edukacja mieszkańców i młodzieży

Samorządy uczestniczące w projekcie zorganizowały także serię specjalistycznych szkoleń dedykowanych dla strażaków z jednostek OSP działających na ich terenie. W celu poprawy współpracy polskich i słowackich ochotniczych straży pożarnych najpierw 17.06.2025 r. w Nowym Targu zostały zorganizowane Warsztaty dotyczące współpracy i działania w razie klęsk żywiołowych na terenach górskich położonych wokół Tatr, a następnie przeprowadzono dwa wspólne działania treningowe: jedne w dniach 19-20 września 2025 w Niedzicy na Polanie Sosny oraz 11-12.10.2025 r. w Trstenie i Štrbie na Słowacji.

Liczny udział druhów z OSP i DHZ (Dobrovoľný hasičský zbor), znakomita organizacja tych działań i dobra współpraca z funkcjonariuszami służb: państwowej straży pożarnej, ratowniczych i policji przyczyniły się do sprawnego przebiegu ćwiczeń, których celem było testowanie wspólnego planu działań w przypadku wystąpienia klęsk żywiołowych.

Lekcje bezpieczeństwa z myślą o wszystkich

Projekt umożliwił także mieszkańcom pogranicza polsko-słowackiego udział w różnorodnych działaniach zrealizowanych w ramach kampanii edukacyjnej obejmującej m.in. Festiwal bezpieczeństwa zorganizowany w dniu 20.07.2025 r. w Amfiteatrze w Rabce-Zdroju, Happening ekologiczny na Rynku w Trstenie w dniu 05.09.2025 r. Podczas tych wydarzeń w formie animacji, warsztatów, gier zespołowych, quizów czy konkursów prezentowano zasady postępowania w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej lub edukowano w zakresie ekologii i działań zapobiegających zmianom klimatu. Uczestnicy mogli także zobaczyć zakupiony sprzęt strażacki.

W dniach od 27.10.2025 r. do 14.11.2025r. w Trstenie i Spišskiej Starej Vsi na Słowacji oraz w Lipnicy Wielkiej, Dobczycach, Frydmanie, Niedzicy, Łapszach Niżnych, Chabówce i Rabce-Zdroju zorganizowane zostały prelekcje dla dzieci i młodzieży szkolnej. Uczniowie uczestniczący w tych spotkaniach dowiedzieli się, jakie są skutki zmian klimatu i jak im przeciwdziałać, a także co robić w sytuacji wystąpienia klęsk żywiołowych takich jak susza i pożary nią wywołane, wichura, burza, nawalne lub długotrwałe deszcze powodujące powodzie. Ile czasu jest na wydostanie się z płonącego zamkniętego pomieszczenia? Czym zajmują się strażacy z jednostek ochotniczych? Jakie są zasady udzielania pierwszej pomocy? Jaki sprzęt używają i jakie ubranie ochronne noszą strażacy?

Informacji w tym zakresie i odpowiedzi na pytania zadawane przez uczniów podczas tych 12 spotkań edukacyjno-promocyjnych udzielali słowaccy i polscy strażacy z ochotniczych jednostek straży pożarnych. Najmłodsi uczestnicy chętnie przymierzali kask lub kurtkę strażacką, ćwiczyli na fantomie, jak prawidłowo udzielać pierwszej pomocy, dowiedzieli się do czego służy AED, jak wygląda detektor prądu zmiennego i jak działa kamera termowizyjna. Starsi z zaciekawieniem przyglądali się dronowi, kamerze termowizyjnej i słuchali na temat ich wykorzystania w akcjach gaśniczych.
Jedna z grup uczniów w Trstenie miała nawet możliwość przećwiczyć, jak wydostać się z zadymionego pomieszczenia, gdy praktycznie nic nie widać.

W listopadzie 2025 dla mieszkańców pogranicza z obu krajów zorganizowano szkolenia z pierwszej pomocy połączone z prezentacją zasad postępowania w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych i wcieleniem się przez osoby zainteresowane w rolę strażaków na torze przeszkód w interaktywnym Centrum Edukacji Przeciwpożarowej w Dobczycach.

We wszystkich działaniach edukacyjno-promocyjnych, szkoleniowych i treningowych zrealizowanych w projekcie uczestniczyło w sumie około 2 tys. osób.

Podsumowanie i dalsza współpraca

W dniu 12.12.2025 r. podczas konferencji, która odbyła się w Centrum Edukacji Przeciwpożarowej w Dobczycach, partnerzy projektu podsumowali realizację całego przedsięwzięcia oraz uroczyście podpisali Umowę o kontynuacji współpracy na rzecz zwiększenia skuteczności działań ochotniczych straży pożarnych z Polski i ze Słowacji w zakresie łagodzenia skutków klęsk żywiołowych będących następstwem zmian klimatu.
opr. fi/